Ανακαλύπτοντας τη λίμνη Κάρλα και τον παραλίμνιο οικισμό της

Την Δευτέρα 7 Μαΐου 2018 η Α' Γυμνασίου μαζί με τους συνοδούς καθηγητές πραγματοποίησε εκπαιδευτική επίσκεψη στη λίμνη Κάρλα.

Η λίμνη Κάρλα ή Βοιβηίς ή λίμνη της Πελασγιώτιδος βρίσκεται στα όρια των νομών Λαρίσης και Μαγνησίας κοντά στις βόρειες πλαγιές του Πηλίου.

 

Από την περιοχή της Κάρλας ξεκινούν για την Αργοναυτική εκστρατεία ο Άρμενος, ο Πρόθοος και ο Εύμηλος, ενώ η λίμνη ήταν πέρασμα ή καταφύγιο για πολλούς ημίθεους και ήρωες όπως ο Θησέας, ο Ηρακλής, οι Αμαζόνες.

Υμνήθηκε από τον Όμηρο, τον Πίνδαρο και τον Στράβωνα.

Πριν την αποξήρανσή της είχε μέγεθος 180 ? 195.000 στρέμματα και το βάθος της έφτανε τα 4-6 μ. Αποτελούσε τον μεγαλύτερο και σημαντικότερο ελληνικό υγρότοπο. Η πεδιάδα που βρισκόταν γύρω της παρουσίαζε μεγάλη παραγωγικότητα. Η ιχθυοπαραγωγή, 1000 τόνοι ψαριών το έτος ήταν επίσης πολύ υψηλή. Για πολλές γενιές οι κάτοικοι της παραλίμνιας περιοχής ήταν αποκλειστικά ψαράδες οι οποίοι για εννέα μήνες το χρόνο ζούσαν στις καλύβες τους, αλίευαν με τα ?καράβια?, βάρκες πρωτότυπες χωρίς καρίνα και όλοι μαζί άνθρωποι, φυτά, ζώα, ζούσαν αρμονικά.

Συχνά όμως τα πλημμυρικά φαινόμενα ήταν πολύ έντονα στις γύρω καλλιεργητικές εκτάσεις, ενώ μερικές βαλτώδεις εκτάσεις γύρω από την λίμνη προκαλούσαν έντονη παρουσία εντόμων.

Το 1962 η λίμνη Κάρλα αποξηράνθηκε εντελώς με την δημιουργία αποστραγγιστικής σήραγγας προς τον Παγασητικό Κόλπο, σπουδαίο τεχνικό έργο για την εποχή του, αλλά όπως αποδείχθηκε ήταν ένα τεράστιο λάθος.

Ο πρόεδρος του ΚΕ.ΜΕ.ΒΟ, κύριος Σ. Γκανάτσιος εξήγησε στους μαθητές μας πως ήταν αρχικά η λίμνη και μας υπέδειξε το θυρόφραγμα, μέσω του οποίου οδηγήθηκαν τα νερά της λίμνης στον Παγασητικό κόλπο.

Διαπιστώθηκε ότι οι επιπτώσεις στο οικοσύστημα της περιοχής ήταν μεγαλύτερες από το όφελος που προσέφερε η αποξήρανσή της.

Η αποξήρανση επέφερε μαζικές οικολογικές και κοινωνικό ? οικονομικές αλλαγές στους παρακάρλιους οικισμούς. Έντονη μεταβολή των παραγωγικών δραστηριοτήτων, αυξημένο κύμα αστυφιλίας, οικονομικός μαρασμός της περιοχής. Τα αποτελέσματα σε περιβαλλοντικό επίπεδο ήταν η ραγδαία πτώση της υπόγειας υδροφορίας, η απώλεια της παραλίμνιας χλωρίδας και πανίδας και οι κλιματολογικές μεταβολές για το σύνολο της Θεσσαλίας.

Από το 2010 γίνεται προσπάθεια για αναδημιουργία της λίμνης, η νέα έκταση της οποίας ορίζεται στα 38.000 στρέμματα. Το Δεκέμβριο του 2010 άρχισε η άντληση νερού από τον ποταμό Πηνειό, ενώ όταν τεθούν σε πλήρη λειτουργία τα πέντε αντλιοστάσια του Πηνειού θα τροφοδοτούν τη λίμνη με 14 κυβικά μέτρα νερού το δευτερόλεπτο.

Το έργο αναμένεται να συμβάλει στην αντιπλημμυρική προστασία, την αποκατάσταση του υπόγειου υδροφόρου ορίζοντα, την άρδευση 100.000 στρεμμάτων και ίσως αργότερα την ενίσχυση της ύδρευσης της πόλης του Βόλου.

Κατά την διάρκεια των εργασιών για την αποκατάσταση της λίμνης ήρθαν στο φως σημαντικά αρχαιολογικά ευρήματα, κοσμήματα, αγγεία, νομίσματα, αγωγοί, υπολείμματα κτιρίων, τάφοι. Το υπουργείο πολιτισμού αποφάσισε τη διατήρηση και μετατροπή σε επισκέψιμο αρχαιολογικό χώρο, ενός τμήματος προϊστορικού οικισμού, του τέλους της Νεολιθικής Εποχής,έκτασης 3,5 στρεμμάτων. Η νεολιθική περίοδος θεωρείται ότι ξεκινά στην Ελλάδα λίγο πριν από το 6500 π.Χ. και διαρκεί μέχρι λίγο μετά το 3000 π.Χ.

Η επίσκεψή μας συνεχίστηκε στον ανακαινισμένο βυζαντινό ναό του Αγίου Νικολάου Καναλίων. Ο ιερέας του ναού, Αθανάσιος Σκοπιανός μας μίλησε για τον ναό ο οποίος χρονολογείται στα τέλη του 12ου - 13ου αιώνα.

Ο ναός καταστράφηκε και τελικά επισκευάσθηκε το 2015, και τα θυρανοίξια του ιερού ναού έγιναν 20 Μαΐου του 2015.

Ο παραλίμνιος οικισμός έχει ?μεταφερθεί? στο χώρο του Μουσείου Λιμναίου Πολιτισμού Κάρλας ? ΚΕ.ΜΕ.ΒΟ.

Η αγάπη και ο σεβασμός των δημιουργών του μουσείου για τη λίμνη Κάρλα δίνει τη χαρά στον επισκέπτη του χώρου να ?ταξιδέψει? και να γνωρίσει μια άλλη εποχή. Η ξενάγηση στο χώρο από τον υπεύθυνο του μουσείου ήταν πραγματικά εξαιρετική.

Ευχαριστούμε θερμά όλους όσους συνέβαλαν στην πραγματοποίηση της επίσκεψης που είχε καθαρά εκπαιδευτικό χαρακτήρα.

 

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ (μοιράστηκε σε όλους τους μαθητές μαζί με πληροφορίες για την λίμνη).

Έχετε επισκεφτεί κάποιον υδροβιότοπο;......................................

Η λίμνη Κάρλα είναι γνωστή και ως.................................

Παρατηρήστε τη λίμνη και συμπληρώστε εάν διακρίνετε:

ψάρια............... έντομα.............. βατράχια.......... πουλιά .................

σκουπίδια .................. φύκια...................... κλαδιά δέντρων ...........................                            

άλλα ζώα ............................

Το νερό της λίμνης είναι: α) διαυγές, β) ήρεμο, γ) με κυματισμό, δ) θολό.

Προσπαθήστε να ακούσετε ήχους, μπορείτε να τους διακρίνετε;

.............................................................................................................................................................................................

Συμπληρώστε τον πίνακα για την αποξήρανση της λίμνης

ΠΛΕΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ ΜΕΙΟΝΕΚΤΗΜΑΤΑ
ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΚΟΙΝΩΝΙΑ

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ

Συνοδοί Εκπαιδευτικοί:

Τριανταφύλλου Δ.

Κούκιου Δ.

Γούλα Κ.

Πατσαρούχα Β.

Παπαργύρη Σ. (Κείμενο ? φωτογραφίες)